Bugun...


Ezgi Demir UTİKAD Sektörel İlişkiler Uzmanı

facebook-paylas
Karayolu Yük Taşımacılığının Büyüyen Sorunu: Şoför Krizi !
Tarih: 11-03-2021 20:48:00 Güncelleme: 11-03-2021 20:48:00


Dünyanın her yerinde olduğu gibi karayolu taşımacılığı Türkiye’nin iç ve dış ticaret faaliyetlerinde önemli role sahip. Ülkemizde uluslararası karayolu yük taşımacılığı değer ve ağırlık bazında uluslararası denizyolu yük taşımacılığından sonra ikinci sırayı almakta, ilk ve son taşıma ayakları haricinde, çıkış ve varış noktaları arasında kesintisiz taşımacılığı olanaklı kılması sebebiyle, taşıma operasyonunun tamamında yüksek oranda karayolu araçları kullanılmaktadır. Yurt içi yük taşıma faaliyetlerinde karayolu yaklaşık %90 oranında tercih edilmektedir.

 

Bugün karayolu taşımacılığı lojistikçiler, dış ticaret firmaları, dağıtıcılar ve tüketiciler gibi ekonomik hayatın taraflarını çok yakından ilgilendiren bir kriz ile karşı karşıya: şoför krizi. Karayolunun hayat damarı olan şoför istihdamında yaşanan kriz dış ticaret faaliyetlerini etkileyecek duruma gelmektedir. Ekonomiyi iyileştirmek ve ihracatı artırmak amacıyla üretim faaliyetlerinin desteklenmesi, üretilen malların tüketicilere ulaştırılmasında yaşanacak muhtemel sorunlar sebebiyle beklenen etkiyi veremeyebilecektir. Filo sahibi firmaların günümüzde karşılaştığı ve gerekli önlemler alınmazsa kısa vadede ticari faaliyetlerini olumsuz etkileyecek en önemli sorunu şoför istihdam etmek. Lojistik sektöründe önde gelen ülkelerden biri olan Almanya’da bile her yıl yaklaşık 40.000 kamyon sürücüsü açığı bulunmaktadır.

 

Üretilen malların tüketiciye ulaştırılmasında şoför istihdamı kaynaklı ekonomik etkinin lojistik maliyetleri etkileyen bir başka boyutu da bulunuyor. Filo sahibi firmalar karayolu taşımacılığı faaliyetlerinde istihdam edecekleri şoförleri işbaşında tutabilmek için ekonomik iyileştirmeler yapma yoluna başvuruyor. Firmaların giderlerinin artması ile lojistik maliyetler artacak, ülkeye değer sağlaması beklenen ihracatçı zorlanacak ve artış gösteren maliyetler sebebiyle Türkiye’de üretilen ihracat ürünlerinin rekabetçi gücü olumsuz etkilenecektir. Tüketici fiyatlarının artış göstermesi de beklenebilecek bir sonuçtur.

 

Şoför krizine giden süreci hazırlayan unsurları tahmin etmek aslında pek de zor değil. Sınır kapılarında özellikle de Kapıkule’de yaşanan uzun beklemeler ve gecikmeler, bu uzun bekleyişlerin insani şartları zorlaması bu unsurların arasında yer almaktadır. Bu soruna yönelik UTİKAD tarafından yapılan basın açıklaması kamuoyunda geniş yer buldu. Bakanlıklar konuyla ilgili çalışmalarda ve tespitlerde bulundular. Bu alanda iyileştirmeler yapılıyor olsa da zaten yorgun düşen kamyon şoförleri pandemiyle tümden zor bir sürece girmiş oldular.

 

Bu yılın başında yayınlanan UTİKAD Lojistik Sektörü Raporu 2020’de de bahsedildiği üzere “koronavirüsün fiziksel temas yoluyla bulaşması sebebiyle ülkelerce alınan tedbirlerin başında sınır geçişlerini kapatmak ve sınırlandırmak oldu. Sürücülere getirilen karantina ve sağlık taramaları uygulamaları gibi kısıtlamalar sebebiyle uluslararası yük taşımacılığında gecikmeler yaşandı, sınır kapılarında uzun kuyruklar oluştu. Ülkelerden transit geçecek araçlar için zorunlu konvoy uygulamaları da bu gecikmelere sebebiyet veren bir diğer unsur olarak öne çıktı.” Yüke ilişkin bu sorunlar yaşanırken o yükü taşıyan şoförlerin durumları nasıldı? Şoförler uzun saatler hatta günler boyunca araçlarının içinden çıkmadan beklemek zorunda kaldılar. Bizler evlerimizde sokağa çıkma yasağı yüzünden kısıtlanmış hayatlar yaşarken uluslararası kamyon şoförleri evlerinden kilometrelerce uzaklıkta şoför kabininde günlerini geçirdiler. COVID-19 tedbirleri kapsamında gittikleri ülkelerde karantinaya alındılar. Salgının ilk zamanlarında maske bulmakta zorlandılar. Pandemi öncesi süreçte birçok olumsuz şart altında çalışan kamyon şoförlerinden bir kısmı COVID-19 pandemisinde uluslararası yük taşımacılığı operasyonlarında çalışmayı tercih etmedi.

 

Hem şoför hem de işveren tarafında yükümlülükler barındıran şoförlük mesleği, sınırlardaki beklemeler, pandeminin getirdiği zorluklar, vize almada yaşanan sıkıntılar, vize sürelerinin dolması ve yenilenmeyen vize problemi, kaçak göçmenlerin şoförlerin hayatlarını ve mesleki kariyerlerini riske atması, mola yerlerinin temiz olmayışı, yemek yemek için uygun yerlerin bulunmayışı, park yerlerinin yeterli olmayışı gibi sebeplerden ötürü cazibesini yitirdi. Önceki dönemlerde iyi kazanç sağlayan, farklı ülkeleri görme fırsatı sunan ve gençler tarafından da tercih edilen bir meslek iken şimdiki dönemde firmalar şoför bulmakta sıkıntı yaşamaktadır. Özellikle pandemiye yakalanmış ve karantinada olan şoförlerin yerine hızlı olarak profesyonel bir şoför bulmak firmalar için oldukça zorlaştı. Yüklerini emanet edecekleri kadar güvenilir, teknik ve mesleki olarak yeterli/tecrübeli şoför arayışına giren firmalar bugünlerde yaşadıkları en önemli sorun olarak bu eksikliği göstermektedirler. İlerisi için ise daha endişeliler.

 

Uluslararası kamyon şoförlüğü özellikle gençler tarafından tercih edilen bir meslek olmaktan çok uzakta gibi görünmekte. Özellikle 2000’li yıllardan sonra bilimin ve teknolojinin kucağındaki bir dünyaya doğanlar bu mesleği artık tercih etmemektedir. Her ne kadar kamyonlar son teknoloji ile donatılıp geniş bir konfora sahip olsa da yaşam koşullarının zor olması, güzergaha göre iki ay – üç ay boyunca kamyonda kalmak zorunda olunması, sosyal hayatın kısıtlı olması ve tabii ki yukarıda saydığımız diğer sıkıntılar, 80’li 90’lı yıllardaki birçok çocuğun hayalini süsleyen bu meslek için yeterli gelmemektedir.

 

Gençler tarafından tercih edilmeyen bu meslek kadınlar tarafından da tercih edilmemektedir. Yurt dışında örneklerini görmemize rağmen ülkemizde kadın kamyon şoförü haberlere konu olacak kadar nadirdir. Kadınlar için tüm belirtilen sorunların yanına güvenlik sorununu da eklemek yerinde olacaktır. Kadınların aktif olarak bulunamadığı şoförlük mesleğinde sadece erkek şoförlerin yer alması ve mesleğin “erkek mesleği” imajına sahip oluşu işgücü pazarını kısıtlamaktadır.

 

Emeklerine ve tecrübelerine ihtiyacımız olan şoförlerin bu mesleği sürdürebilmeleri ve şoförlüğün gençler arasında da tercih edilmesi için görülmekte olduğu gibi birçok paydaşın ortak hedef doğrultusunda hareket etmesi gerekmektedir. Çalışma şartları iyileştirilmeli, gerek vize alımı gerekse sınır geçişlerindeki gibi sorunlarda kolaylıklar sağlanmalı, şoförler dünya vatandaşı olarak kabul edilmeli, dinlenme ve konaklama tesislerinin durumu iyileştirilmeli, şoförlüğün düşük sosyal statü olduğu algısı değiştirilmeli, kurumlar tarafından şoförlük mesleğine özel eğitimler düzenlenmeli, kadınlar da kamyon şoförlüğüne özendirilmeli, en nihayetinde bu meslek yeniden cazip hale getirilmeli ve canlandırılmalıdır. Şoför krizi dış ticaretin tüm paydaşları ile birlikte ele alınmalı ve oluşturulacak eylem planı hızlıca hayata geçirilmelidir.

 

Dünya her ne kadar dijitalleşme yolunda ilerlese de insan gücü ve insana duyulan ihtiyaç yadsınamaz bir gerçektir. Sürücüsüz araçlar, otonom kamyonlar neredeyse her platformda dile getirilse bile unutulmamalı ki dünya hala insanların avucunun içinde. Bu yüzden insanların şekillendirdiği bir dünyada sürücüsüz araçlar tasarlanıyor olsa dahi insanın varlığını göz ardı etmemek gerekir. Aksi takdirde taşınan yükler gelecek dönemde sektöre ağır gelmeye başlayacaktır.



Bu yazı 135 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Beşiktaş 34 22 6 6 72 35 72 +37
2 Fenerbahçe 34 21 7 6 61 34 69 +27
3 Galatasaray 34 20 8 6 66 33 66 +33
4 Trabzonspor 35 16 7 12 42 33 60 +9
5 Alanyaspor 35 16 12 7 55 39 55 +16
6 Hatayspor 34 15 11 8 57 43 53 +14
7 Gaziantep FK 34 13 9 12 51 42 51 +9
8 Sivasspor 34 12 7 15 47 40 51 +7
9 Fatih Karagümrük 34 13 10 11 49 40 50 +9
10 Göztepe 35 12 12 11 51 48 47 +3
11 Çaykur Rizespor 34 10 12 12 44 54 42 -10
12 Antalyaspor 35 9 11 15 36 47 42 -11
13 Konyaspor 34 10 13 11 42 45 41 -3
14 MKE Ankaragücü 34 10 16 8 42 54 38 -12
15 Yeni Malatyaspor 34 8 13 13 40 46 37 -6
16 Kasımpaşa 35 9 16 10 37 51 37 -14
17 Başakşehir FK 34 9 16 9 37 53 36 -16
18 Kayserispor 34 8 15 11 26 43 35 -17
19 BB Erzurumspor 35 8 17 10 36 58 34 -22
20 Gençlerbirliği 34 8 18 8 34 60 32 -26
21 Denizlispor 34 6 19 9 32 59 27 -27
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 31 19 6 6 49 24 63 +25
2 Adana Demirspor 31 18 6 7 54 26 61 +28
3 Samsunspor 31 17 4 10 51 29 61 +22
4 Altay 31 18 10 3 61 34 57 +27
5 İstanbulspor 31 17 8 6 57 32 57 +25
6 Altınordu 31 15 8 8 50 43 53 +7
7 Ankara Keçiörengücü 31 14 10 7 40 26 49 +14
8 Ümraniyespor 31 13 10 8 43 41 47 +2
9 Tuzlaspor 31 14 12 5 43 45 47 -2
10 Bursaspor 31 13 14 4 50 51 43 -1
11 Bandırmaspor 31 11 14 6 40 42 39 -2
12 Boluspor 31 11 15 5 34 38 38 -4
13 Balıkesirspor 31 9 14 8 34 43 35 -9
14 Adanaspor 31 9 15 7 42 48 34 -6
15 Menemenspor 31 6 12 13 34 53 31 -19
16 Akhisarspor 31 7 19 5 33 55 26 -22
17 Ankaraspor 31 5 18 8 29 54 23 -25
18 Eskişehirspor 31 1 22 8 21 81 8 -60
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 35 26 2 7 75 22 85 +53
2 Sakaryaspor 35 18 5 12 63 33 66 +30
3 Kırşehir Belediyespor 35 19 8 8 50 27 65 +23
4 Kırklarelispor 35 17 6 12 56 30 63 +26
5 Van Spor 35 19 10 6 54 31 63 +23
6 Bodrumspor 35 17 11 7 75 48 58 +27
7 Etimesgut Belediyespor 35 17 11 7 55 29 58 +26
8 Turgutluspor 35 16 15 4 44 53 52 -9
9 Karacabey Belediyespor 35 13 12 10 48 39 49 +9
10 Tarsus İdman Yurdu 35 13 12 10 53 47 49 +6
11 Serik Belediyespor 35 12 10 13 47 46 49 +1
12 Pendikspor 35 14 16 5 58 47 47 +11
13 Pazarspor 35 14 16 5 56 56 47 0
14 Bayburt Özel İdare Spor 35 13 17 5 45 55 44 -10
15 Sivas Belediyespor 35 9 13 13 51 47 40 +4
16 1922 Konyaspor 35 10 16 9 43 45 39 -2
17 Kastamonuspor 35 8 15 12 29 49 36 -20
18 Elazığspor 35 9 21 5 47 80 29 -33
19 Mamak FK 35 6 23 6 30 108 24 -78
20 Kardemir Karabükspor 35 1 32 2 13 100 2 -87
Takım O G M B A Y P AV
1 1928 Bucaspor 28 19 2 7 55 17 64 +38
2 Diyarbekirspor 28 19 2 7 41 17 64 +24
3 Yeşilyurt Belediyespor 28 16 7 5 47 24 53 +23
4 Ofspor 28 13 5 10 41 30 49 +11
5 Arnavutköy Belediye 28 13 8 7 40 29 46 +11
6 Edirnespor 28 11 9 8 33 31 41 +2
7 Belediye Derincespor 28 10 8 10 37 27 40 +10
8 Fatsa Belediyespor 28 10 10 8 22 28 38 -6
9 Artvin Hopaspor 28 9 10 9 39 41 36 -2
10 Kızılcabölükspor 28 8 10 10 29 31 34 -2
11 Nevşehir Belediyespor 28 8 13 7 27 27 31 0
12 1877 Alemdağspor 28 8 15 5 35 48 29 -13
13 Çankaya FK 28 8 16 4 23 46 28 -23
14 Antalya Kemerspor 28 6 16 6 25 46 24 -21
15 Payasspor 28 5 15 8 28 48 23 -20
16 Manisaspor 28 1 18 9 20 52 12 -32
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/04/2021 Gençlerbirliği vs Çaykur Rizespor
 24/04/2021 Konyaspor vs Hatayspor
 24/04/2021 Trabzonspor vs Fatih Karagümrük
 24/04/2021 Antalyaspor vs Galatasaray
 24/04/2021 Beşiktaş vs Kayserispor
 24/04/2021 Denizlispor vs Sivasspor
 25/04/2021 Yeni Malatyaspor vs MKE Ankaragücü
 25/04/2021 Başakşehir FK vs Alanyaspor
 25/04/2021 Gaziantep FK vs BB Erzurumspor
 25/04/2021 Fenerbahçe vs Kasımpaşa
 27/04/2021 Fatih Karagümrük - Antalyaspor Fatih Karagümrük ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Fatih Karagümrük yenilmez
 28/04/2021 Kayserispor - Denizlispor Kayserispor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Denizlispor yenilmez
 28/04/2021 Göztepe - Trabzonspor Trabzonspor ligde deplasmandaki son 15 maçında hiç kaybetmedi  Trabzonspor yenilmez
 28/04/2021 Kayserispor - Denizlispor Denizlispor ligde deplasmandaki son 10 maçında hiç kazanamadı  Kayserispor yenilmez
 28/04/2021 Çaykur Rizespor - Beşiktaş Çaykur Rizespor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Çaykur Rizespor yenilmez
 29/04/2021 Sivasspor - Yeni Malatyaspor Sivasspor ligdeki son 13 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
 29/04/2021 Sivasspor - Yeni Malatyaspor Yeni Malatyaspor ligde deplasmandaki son 7 maçında hiç kazanamadı  Sivasspor yenilmez
 29/04/2021 MKE Ankaragücü - Gaziantep FK MKE Ankaragücü ligde evindeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  MKE Ankaragücü yenilmez
 29/04/2021 Alanyaspor - Fenerbahçe Fenerbahçe ligde deplasmandaki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Fenerbahçe yenilmez
 29/04/2021 MKE Ankaragücü - Gaziantep FK Gaziantep FK ligde deplasmandaki son 10 maçında hiç kazanamadı  MKE Ankaragücü yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/04/2021 Adanaspor vs Ümraniyespor
 25/04/2021 Akhisarspor vs Altay
 25/04/2021 Altınordu vs Giresunspor
 25/04/2021 Ankaraspor vs Bandırmaspor
 25/04/2021 Balıkesirspor vs Ankara Keçiörengücü
 25/04/2021 Boluspor vs Samsunspor
 25/04/2021 Bursaspor vs İstanbulspor
 25/04/2021 Menemenspor vs Eskişehirspor
 25/04/2021 Tuzlaspor vs Adana Demirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/04/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Kırşehir Belediyespor
 28/04/2021 Elazığspor vs Mamak FK
 28/04/2021 Etimesgut Belediyespor vs Pazarspor
 28/04/2021 Eyüpspor vs Tarsus İdman Yurdu
 28/04/2021 Kardemir Karabükspor vs Karacabey Belediyespor
 28/04/2021 Kastamonuspor vs Van Spor
 28/04/2021 Serik Belediyespor vs Bodrumspor
 28/04/2021 Sivas Belediyespor vs Pendikspor
 28/04/2021 Turgutluspor vs Sakaryaspor
 28/04/2021 1922 Konyaspor vs Kırklarelispor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/04/2021 Antalya Kemerspor vs Manisaspor
 25/04/2021 Çankaya FK vs Artvin Hopaspor
 25/04/2021 Diyarbekirspor vs Belediye Derincespor
 25/04/2021 Edirnespor vs 1928 Bucaspor
 25/04/2021 Fatsa Belediyespor vs 1877 Alemdağspor
 25/04/2021 Ofspor vs Arnavutköy Belediye
 25/04/2021 Payasspor vs Kızılcabölükspor
 25/04/2021 Yeşilyurt Belediyespor vs Nevşehir Belediyespor
NAMAZ VAKİTLERİ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI